Profetie en moderniteit

Dr. Johan Temmerman (predikant Gent-Brabantdam) onderzoekt in dit nieuwe boek de profetische verbeelding in de Bijbel en beschrijft de verschillende visies die in de loop der eeuwen zijn ontstaan. Vanaf de 19e eeuw ontstond de modernistische visie op Bijbel en profetie, waarin de kloof tussen geloof en wetenschap gaandeweg groter werd. Deze studie onderzoekt, naast het Bijbelse ook het moderne wereldbeeld aan de hand van de profetische filosofie van Fr. Nietzsche in ‘Also sprach Zarathustra’. De auteur pleit tot slot voor de waardering van de profetische component in hedendaagse kunst en liturgie.

In dit onderzoek beschrijft de auteur de contouren van de kloof tussen het profetische en moderne wereldbeeld. Het uitgangspunt is een antwoord zoeken op de vraag hoe en waarom geloof en wetenschap elkaar wederzijds uitsluiten. Na een analyse van de profetische literatuur in de Bijbel, waarin het Godsbeeld de immense maar onbenoembare verbondenheid van alle leven voorstelt, komt in hoofdstuk twee de herleiding van het sacrale tot een moreel levensbesef aan bod. Deze verschuiving trad in onder invloed van het Joods-Hellenisme en het Christendom. De verdwijning van immense verbondenheid maakte God tot een zaak van de ziel. Dit werd voltooid in het werk van de Verlichtingsfilosoof Immanuël Kant. Hij ziet de redelijke grondslag van geloof samenvallen met ethiek. Alles wat in de Bijbel aan bod komt en buiten de grenzen van de rede valt, hoeft men niet te aanvaarden.

Met het modernisme treedt het immense levensgevoel opnieuw naar de voorgrond. Met name in de ‘profetische’ filosofie van Friedrich Nietzsche wordt de mens gewezen op de afgrondelijke diepte in zichzelf. Hoofdstuk drie besteedt aandacht aan Nietzsches hoofdwerk Also sprach Zarathustra. De auteur ziet elementen van het profetisme terugkeren en interpreteert de verkondiging van de dood van God als gelijkaardig aan de profetische strijd tegen afgoderij in de Bijbel. Het immense wordt door de vader van het modernisme herleidt tot levensdrift of de wil tot macht (wording).

Tot slot pleit de auteur, aan de hand van ‘het nieuwe denken’ van de Joodse filosoof Franz Rosenzweig, voor een herwaardering van het profetische in de liturgie. Daartoe dient de christelijke traditie zichzelf opnieuw uit te vinden. Hij ziet de profetische elementen van de moderniteit al aan bod komen in hedendaagse kunst, waarin de dimensionaliteit van de werkelijkheid voor het voetlicht treedt.

Je kunt het boek bestellen op internet via www.boekenbank.be of www.bola-editions.be.