Op 14 april 2010 was Uniting Reformed Church of Southern Africa (URCSA) 16 jaar jong

Zij herdacht dit met een indrukwekkende persverklaring. Ze stuurde die verklaring naar alle zusterkerken, zodat we konden delen in de vreugde en de zorgen.

Persverklaring zusterkerk URCSA

Actueel

Wat sterk opviel was de actualiteit van deze persverklaring. Een week daarvoor was Eugeen Terreblanche gedood door één van zijn zwarte werknemers (waarschijnlijk wegens niet-uitbetaling van loon sinds maanden). Terreblanche was in de apartheidstijd een extreme verdediger van het blanke ras geweest, tot in het racistische toe.
Nu hij gedood werd, laaiden sommige gevoelens weer op, zowel van blanken, alsook van zwarten.
De leider van de ANC-jeugdliga begon zelfs het oude lied ‘Kill the boer’ op te rakelen. URCSA reageerde hierop heel gepast en ferm, met dit af te wijzen: hoewel de gevolgen van de apartheid nog niet over zijn, is de tijd van de apartheid echt voorbij. Het is daarom totaal ongepast om deze ‘geest’ terug uit de fles te halen.

De harde economische realiteit

In deze paragraaf spreekt de kerk zich uit over de economische gevolgen van apartheid. Er bestaat een gezegde van verdrukten, die erop wijst dat de verdrukker je soms wel politieke vrijheid wil geven, maar nooit economische vrijheid. Dit geldt heel zeker voor Zuid-Afrika (ZA). URCSA gelooft dat de tweede belangrijkste strijd een economische strijd is: de economische machten in ZA en de wereld werken samen om de armen arm te houden. De kloof tussen rijk en arm is bij ons nog steeds schrikbarend groot. Nieuw is dat we nu ook een aantal blanken zien, die op de straat leven of een slecht onderkomen hebben (shack).
Ook anders is het feit dat we naast nog steeds een grote wittte meerderheid aan rijke blanken, een kleine groep van zwarte miljonairs en biljonairs zien verschijnen.
Economische beroving van de slachtoffers van apartheid, nu nog steeds, verklaart de desillusie, de hopeloos- en boosheid van vele onderliggenden in de maatschappij.

Rechtvaardigheid en verzoening

ZA is nog altijd een ‘verdeelde’ maatschappij, vanwege de vroegere apartheid. Daarom was de Waarheids- en Verzoeningscommissie ingesteld om de grote wonden weg te nemen. Toch geeft URCSA kritiek hierop met te stellen dat het deel ‘rechtvaardigheid’ helemaal niet tot zijn recht is gekomen. We moeten blijven streven naar ‘verzoening’, maar verzoening zonder ‘herstellende gerechtigheid’ (restorative justice) is goedkoop.
Deze goedkope verzoening achtervolgt ZA, want de slachtoffers van apartheid wachten nog steeds op herstel en recht! Als er niet echt met de fouten van het verleden wordt gedeeld (ook de blanke kerken!), zal men nooit tot bevrijding en verandering van de maatschappij komen.

Het kiessysteem

Opvallend dat de wijze van kiezen en verkozen worden in dit nieuwe land, onderwerp van gesprek in de kerkleiding was. Hoewel de verkiezingen niet meer op raciale gronden zijn – wat een geweldige voortuitgang is – lopen de mandaten van de verkozenen niet goed. Er is te weinig terugkoppeling, zodanig dat de gekozenen op hun postjes kunnen blijven zitten. De partijen beschermen teveel hun verkozenen, zodat de nood om de basis en de armoede echt te kennen, nauwelijks nog aanwezig is. Er is een kloof aan ’t groeien tussen de basis en de regering/ parlementariërs.
URCSA pleit voor meer direkte verkiezingen, waardoor die kloof gedicht kan worden, en de verantwoording van de gekozenen ook meer noodzakelijk wordt.

Conclusie

De persverklaring toont hoe belangrijk de leiding zijn verantwoordelijkheid als kerk in de maatschappij ziet. De euforie over het einde van apartheid is voorbij, omdat ze nu inzien dat de economische machten er nog altijd zijn. ‘Empire strikes again’, hoewel met een vriendelijker gezicht, want nu zijn er ook mensen ‘van ons’ bij! Daarom die afsluitende oproep: Laat ons onze profetische stem niet doven, maar voor een waardig ZA en zijn volk blijven opkomen!

____________________________________________

Namens de coördinatie Kerk en Wereld, ds. Marc LOOS
De persverklaring werd opgesteld door het moderamen en de Executieve van URCSA Prof. S.T. Kgatla (voorzitter). De volledige verklaring is te lezen op http://www.vgksa.org.za/press.asp